Το Κλειδί – Τζουνιτσίρο Τανιζάκι

Το κλειδίΠΡΙΝ ένα μήνα περίπου είχα τα γενέθλια μου και η Έλενα έστειλε την κόρη της Βασιλική να μου αγοράσει βιβλία. Η ανιψιά μου λοιπόν διάλεξε δύο διάσημους Ιάπωνες συγγραφείς (μάλλον ήθελε να μου πει ξεκάθαρα να κάνω ένα διάλειμμα από τα αστυνομικά!), τον Νομπελίστα Γιασουνάρι Καουμπάτα –για τον οποίο θα μιλήσω σε επόμενο post- και τον Τανιζάκι.

Το Κλειδί, που γράφτηκε το 1956, είναι η ιστορία έξι μηνών από τη ζωή ενός ζευγαριού, αλλά ιδωμένη μέσα από τα προσωπικά ημερολόγια τους. Δεν υπάρχουν διάλογοι. Σε κάθε κεφάλαιο διαβάζουμε σχεδόν εναλλάξ το τί γράφουν κυρίως για τους εαυτούς τους και τη μεταξύ τους σχέση. Ο κάθε ένας βέβαια εμμέσως απευθύνεται στον άλλον, θεωρώντας πως σίγουρα διαβάζει στα κρυφά το ημερολόγιο του. Ξεκινώντας από μια προσπάθεια να ερεθίσει ο ένας τον άλλον για να ανανεωθεί η ερωτική ζωή τους, μπλέκουν στις καθημερινές σχεδόν ιστορίες τους την κόρη τους Τοσικό και τον φίλο της Κιμούρα, με αποτέλεσμα να ιντριγκάρουν, ενοχλήσουν, ειρωνευτούν, εξάψουν και τέλος οργιάσουν τη φαντασία τους αλλά και την ίδια τη ζωή τους, χωρίς επιστροφή.

(…) Απ’ τις τρεις περίπου μετά τα μεσάνυχτα και για καμιά ώρα και παραπάνω βυθίστηκα ακούραστα στην απόλαυση της θέας του γυμνού της κορμιού. Βέβαια δεν περιορίστηκα να την κοιτάζω μόνο έτσι στα βουβά. Ήθελα να δοκιμάσω μέχρι που θα το πήγαινε, αν υποθέσουμε πως ο ύπνος της ήταν προσποιητός. Ταυτόχρονα ήθελα να την οδηγήσω σε τέτοια άκρα αμηχανία, που να μη γίνεται πια να σταματήσει να προσποιείται την κοιμισμένη. Έτσι έχοντας επιτέλους το πεδίο ελεύθερο επιδόθηκα ένα προς ένα σε κάθε είδος ακολασίας που εκείνη πάντα απεχθανόταν – όλα τα ανορθόδοξα παιχνίδια που η ίδια αρέσκεται να αποκαλεί ενοχλητικά, αηδιαστικά και ντροπιαστικά. (…)

Πολύ έξυπνη ιδέα το να γραφτεί κάθε κεφάλαιο ως μια σελίδα ημερολογίου. Από τον πρόλογο δε του Ευαγγελίδη που έκανε και την εξαιρετική μετάφραση, μαθαίνουμε πως ο Τανιζάκι χρησιμοποίησε ένα τέχνασμα για να αποδώσει τα δύο διαφορετικά ημερολόγια, το οποίο δυστυχώς δεν μπορεί να αποδοθεί στα ελληνικά: Χρησιμοποίησε διαφορετική γλώσσα για το ημερολόγιο του συζύγου, ένα μείγμα ιδεογραμμάτων και κατακάνα, ενός άλλου συλλαβικού αλφάβητου και όχι του συνηθισμένου χιραγκάνα, το οποίο σε συνδυασμό με τα ιδεογράμματα θα συνιστούσε την γραπτή ιαπωνική γλώσσα. Στα ελληνικά η διαφοροποίηση αποδόθηκε απλώς τυπογραφικά, με πλάγια και όρθια γράμματα.

(…) Το να σταθεί ανίκανος ένας σύζυγος να ανακαλύψει την εξωτική ομορφιά της γυναίκας του και να μπορέσει να το κάνει αυτό κάποιος άλλος, είναι βέβαια λυπηρό, δεν είναι όμως ο σύζυγος εκείνος που έχει τόσο συνηθίσει τη μορφή της γυναίκας του με αποτέλεσμα, αντίθετα από κάποιον τρίτο, να είναι λιγότερο επιρρεπής σε καινούργιες ιδέες για αλλαγές; (…)

Με απλή γραφή, μιλώντας φαινομενικά για καθημερινά πράγματα, καταφέρνει να μας μεταφέρει όλη την ένταση των δύο χαρακτήρων, τις εμμονές τους, τα πάθη τους, την ανατροφή τους και τέλος μας κάνει να δικαιολογήσουμε (!) και τους δύο για τις πράξεις τους. Αξίζει να το διαβάσετε.

Εκδόσεις Άγρα. Βαθμολογία 7,5/10

 

 

 

Η πισίνα των καταδύσεων, Ο κοιτώνας, Ημερολόγιο εγκυμοσύνης – Γυόκο Ογκάουα

ογκάουαΑΥΤΟ είναι το δεύτερο βιβλίο της Ογκάουα που διαβάζω. Δε με εντυπωσίασε το ίδιο όσο το πρώτο, αλλά σε κάθε περίπτωση διάβασα τρεις πολύ ενδιαφέρουσες νουβέλες από τα πρώτα συγγραφικά της χρόνια που όλες έχουν μια εσάνς μυστηρίου. Είχε προταθεί για το μεγάλο ιαπωνικό βραβείο Ακουταγκάουα, το οποίο και τελικά κέρδισε το 1991 για το Ημερολόγιο εγκυμοσύνης.

Η πισίνα των καταδύσεων

Η Άγια, είναι η κόρη ενός ζευγαριού που διευθύνει το ορφανοτροφείο Χικάρι. Η μόνη από όλα τα παιδιά που έχει γονείς, αλλά που αισθάνεται σαν να μην έχει. Συγκατοικεί με την Ρέικο, μια παχουλή κοπέλα που είναι εκεί επειδή και οι δύο γονείς της είναι ψυχασθενείς και επίσης είναι κρυπτο-ερωτευμένη με τον Τζουν έναν νεαρό αθλητή καταδύσεων που τον ξέρει από μικρό παιδί και που τον παρακολουθεί καθημερινά στις προπονήσεις του. Ακούμε τις σκέψεις της γύρω από τη φιλία, τον έρωτα, τις σχέσεις και θυμόμαστε την σκληρή πλευρά της εφηβείας, όταν ανακαλύπτει τον εαυτό της και δοκιμάζει τα δικά της όρια αλλά και των άλλων. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιεί (εκμεταλλεύεται) τη Ρίε, ένα μωρό, ένα κοριτσάκι μόλις δύο ετών…

(…) Ενώ όταν μεγαλώσουμε ο καθένας μας ψάχνει και βρίσκει πάντα κάπου μία κρυψώνα για την αγωνία, τη μοναξιά, τον φόβο ή τη θλίψη του, τα παιδιά δεν έχουν τρόπο να κουκουλώσουν αυτά που αισθάνονται και τα σκορπίζουν γύρω τους με τη μορφή δακρύων. Θα ήθελα να γλείψω αργά αυτά τα δάκρυα. Θα ήθελα, περνώντας τη γλώσσα μου πάνω από αυτό το εύθραυστο σημείο που πυορροεί, να ερεθίσω και να πληγώσω ακόμη πιο βαθιά την ανθρώπινη καρδιά. (…)

Ο κοιτώνας

Η ηρωίδα δέχεται ένα αναπάντεχο τηλεφώνημα από έναν μακρινό της ξάδελφο που έχει χρόνια να δει και που της ζητάει να μεσολαβήσει για να του βρει μια θέση στην εστία που έμενε εκείνη ως φοιτήτρια. Επικοινωνεί με τον διευθυντή της εστίας και το κανονίζει. Στο τηλέφωνο όμως την προειδοποιεί πως η εστία δεν είναι όπως τη θυμάται, είναι εγκαταλελειμμένη, αποσυντίθεται καθημερινά. Αφού εγκαθίσταται ο ξάδελφος της, αποφασίζει να τον επισκεφθεί, αλλά όσες φορές πηγαίνει, δεν τον βρίσκει εκεί και ο διευθυντής, έχοντας πάντα έχει μια καλή δικαιολογία γι αυτό, την καλεί στο δωμάτιο του για να του κρατήσει λίγο παρέα περιμένοντας τον…

(…) Έπινα τον καφέ, άκουγα προσεκτικά τις εξηγήσεις του, τα μάτια μου όμως δεν μπορούσαν να ξεκολλήσουν από τα πανέμορφα δάχτυλα του αριστερού του χεριού. Ευτυχή μέσα στον ζήλο τους. Δεν θα μπορούσα με κανέναν τρόπο να χαρακτηρίσω τα χέρια αρρενωπά. Τα δάχτυλα, έτσι όπως τα έβλεπα ακουμπισμένα στο γραφείο του, ήταν μακριά και ευλύγιστα, λευκά και αδιαφανή. Έμοιαζαν με φυτά μεγαλωμένα με τρομερές φροντίδες σε θερμοκήπιο, φυτά που το είδος τους είχε υποστεί πολυάριθμες βελτιωτικές επεμβάσεις στη διάρκεια της εξέλιξης του. Κάθε σημείο τους είχε τη δική του ιδιαίτερη έκφραση. Το νύχι του παράμεσου χαμογέλαγε, η άρθρωση του αντίχειρα ζάρωνε τα φρύδια, γίνομαι αντιληπτός ελπίζω, όχι; (…)

Ημερολόγιο εγκυμοσύνης

Η αφηγήτρια γράφει στο ημερολόγιο της. Έχει πρόσφατα χάσει και τους δύο γονείς της και μένει πλέον με την αδελφή της και το γαμπρό της. Μόλις έμαθε πως η αδελφή της είναι έγκυος και αποφασίζει να περιγράψει την εγκυμοσύνη της, τις αλλαγές στο σώμα και τη διάθεση της, τις ναυτίες της αλλά και την μεγάλη όρεξη που τις διαδέχτηκε. Μια μέρα στο σουπερμάρκετ που δούλευε τις έδωσαν κάποια γκρέιπφρουτ που είχαν λερωθεί και δεν μπορούσαν να τα πουλήσουν. Με αυτά έφτιαξε μαρμελάδα, την οποία και έτρωγε με το κουτάλι η αδελφή της και έτσι σχεδόν καθημερινά, έφερνε γκρέιπφρουτ και της έφτιαχνε την αγαπημένης της μαρμελάδα. Είχε όμως κάποιες (βάσιμες;) ανησυχίες σχετικά με την ποιότητα της μαρμελάδας, ανησυχίες που δεν την σταμάτησαν από το να συνεχίσει να την φτιάχνει, ανησυχίες που αφορούσαν και το παιδί που επρόκειτο να γεννηθεί…

(…) Ό,τι και να κάνω, δεν μπορώ να συλλάβω πως αυτό το ον που μεγαλώνει σιγά σιγά εδώ μέσα με τους δικούς του ρυθμούς είναι το μωρό μου. Το συλλαμβάνω σαν κάτι αφηρημένο και ασαφές, κάτι απ’ το οποίο όμως δεν μπορώ με τίποτα να ξεφύγω. Το πρωί, πριν ανοίξω ακόμα τα μάτια, όταν αρχίζω να αναδύομαι αργά από τα βάθη του ύπνου, υπάρχει μια στιγμή που νομίζω ότι όλα αυτά, οι ναυτίες, η κλινική Μ., η μεγάλη μου κοιλιά είναι μια παραίσθηση. Και στη διάρκεια αυτής της στιγμής, όταν σκέφτομαι ότι όλα αυτά ήταν τελικά ένα όνειρο, νιώθω φρέσκια και χαρούμενη. Μόλις όμως ξυπνήσω κανονικά και κοιτάξω το σώμα μου, όλα χάνονται. Βυθίζομαι σε αβάσταχτη θλίψη. Συνειδητοποιώ τότε πως είναι επειδή φοβάμαι τη συνάντηση με το μωρό μου. (…)

Εκδόσεις Άγρα. Βαθμολογία 7/10

Ο Αγαπημένος Μαθηματικός Τύπος του Καθηγητή – Γυόκο Ογκάουα

ΠΑΝΤΑ, κάθε βιβλίο που έχει στον τίτλο του οτιδήποτε σχετικό με τα μαθηματικά, με ελκύει. Αρκετές φορές έχω απογοητευτεί. Όχι αυτή τη φορά. Η Ογκάουα τιμήθηκε δικαίως με αρκετά βραβεία για το έργο της αυτό.

Οι ήρωες της ιστορίας είναι ο εξηντάχρονος καθηγητής μαθηματικών που μετά από ατύχημα ζει με βραχεία μνήμη ογδόντα λεπτών, η οικονόμος του που πρέπει να του συστήνεται εκ νέου κάθε πρωί και τέλος ο δεκάχρονος γιος της, με τον οποίο ο καθηγητής αναπτύσσει μια πολύ ενδιαφέρουσα και αληθινή σχέση.

Αριθμοί, μαθηματικοί γρίφοι, συναισθήματα, ποίηση, ανθρώπινοι δεσμοί. Όλα αυτά μαζί συνθέτουν αυτό το γλυκό και ανθρώπινο «μαθηματικό» μυθιστόρημα. Ένα από τα αρκετά μυθιστορήματα που μιλούν για τα μαθηματικά και φανερώνουν την αληθινή ομορφιά τους ακόμη και στους μη μυημένους. Όντως η ασιατική λογοτεχνία έχει έναν τρόπο πολύ ιδιαίτερο να σε καλμάρει, να σε ησυχάζει και να σε αφυπνίζει συνάμα.

Εκδόσεις Άγρα. Βαθμολογία: 8/10

Με Τέσσερα Χέρια – Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ

ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ αν μη τι άλλο! Σπονδυλωτό μυθιστόρημα με αύρα πολιτικού θρίλερ. Πολλοί ήρωες στις ιστορίες, που ενώ δείχνουν άσχετοι ο ένας με τον άλλον, κάποια στιγμή το γλυκό δένει και αποκαλύπτονται όλες οι σχέσεις. Κεντρικοί ήρωες ο Γρεγκ Σάιμον και ο Χούλιο Φερνάντες, δύο δημοσιογράφοι που μπλέκουν σε μια τρελή συνομωσία, προσπαθώντας να γράψουν το επόμενο μεγάλο θέμα τους και ενώ ονειρεύονται να γράψουν ένα μυθιστόρημα οι δυο τους, δηλαδή… με τέσσερα χέρια. Μεταξύ άλλων μπλέκονται ο Μάγος Χουντίνι, ο ηθοποιός Σταν Λώρελ (Ο λιγνός), ο Πάντσο Βίγια, η CIA, οι Σαντινίστας, ένας Βούλγαρος επαναστάτης, οι Διεθνείς Ταξιαρχίες, ο Στάλιν και πολλοί άλλοι…

(…) Ο έρωτας, όταν σε αιφνιδιάζει, κάνει τα πράγματα αλλόκοτα. Καταλαμβάνει χώρους που σου φαίνονταν οικείοι, πλημμυρίζει την καθημερινότητα και την κάνει υπέροχα παράξενη, συμβαίνουν καινούργια πράγματα πάνω στα έπιπλα. Το γνωστό μοιάζει διαφορετικό και τα διαφορετικά γεμίζουν τα σπίτια. Ένα μυθιστόρημα. Οι ιδέες είναι καλύτερες από τα σχέδια, αυτός είναι ένας παλιός νόμος. Τα σχέδια πάντα είναι πολύ καλύτερα από τα πρώτα κεφάλαια και πάντα τα τελεταία κεφάλαια είναι χειρότερα από τα πρώτα. Ένα μυθιστόρημα που μάλλον δεν θα το γράφαμε ποτέ. Μήπως γερνούσα; Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο όλοι γερνάμε. Σκέφτηκα την Καθ. Να ερωτεύεσαι είναι ένα τρόπος να γερνάς. Για κάποιον μυστήριο λόγο, ξαφνικά ένιωθα πως ήμουν άλλος. Γερνούσα. Το αντιλαμβάνεσαι όταν οι μέρες αρχίσουν να σου φαίνονται πιο μικρές, όταν σε πειράζει το κρύο, όταν κολλάς περισσότερα συνάχια το χρόνο, όταν αρχίζουν να σου αρέσουν τα ίδια πράγματα με ανόητη επιμονή, όταν τα όνειρα προσδιορίζονται λογικά ως όνειρα και τίποτα παραπάνω. Τίποτα δεν φαίνεται πως κάποτε θα διορθωθεί εντελώς. (…)

Πραγματικά περίπλοκο. Αδυνατούσα να συλλάβω πως όλοι αυτοί οι ήρωες θα δέσουν, θα γίνουν συστατικά της ίδιας συνταγής. Και όμως, έγινε! Από τα μυθιστορήματα που σε κάνουν να αναρωτιέσαι ποιο μυαλό μπορεί να συλλάβει τέτοια πολυπλοκότητα (και στον αντίποδα γιατί το δικό σου μπορεί τυχόν να πλάσει μόλις κάτι στοιχειώδες…) και να την ολοκληρώσει/ παρουσιάσει χωρίς κενά.

Αξίζει να το διαβάσει κανείς, για να «μπει» και στο (νέο) Λατινοαμερικάνικο αστυνομικό μυθιστόρημα και να αναγνωρίσει τις μεγάλες διαφορές και από το βορειο ευρωπαικό (Σκανδιναβία), αλλά και από το μεσογειακό (Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα).

Εκδόσεις Άγρα. Βαθμολογία: 7/10